รับสารภาพต่อหน้าแม่ ผมเป็นเปอมูดอ BRN

รับสารภาพต่อหน้าแม่ “ผมเป็นเปอมูดอ BRN”

เสียงสะอื้นของลูกชาย กับน้ำตาของแม่ ที่สะท้อนความสูญเสียจากความรุนแรง

ภาพของชายหนุ่มคนหนึ่งที่ร่ำไห้โผเข้ากอดครอบครัว พร้อมเอ่ยคำสารภาพต่อหน้าแม่ว่า “ผมเป็นเปอมูดอ BRN” กลายเป็นภาพสะเทือนใจที่สังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ต่างพูดถึงอย่างกว้างขวาง

ไม่มีแม่คนไหนอยากเห็นลูกเดินเข้าสู่เส้นทางความรุนแรง และไม่มีครอบครัวใดอยากเห็นคนที่ตนรักต้องตกอยู่ในวังวนของความเกลียดชัง การปลุกระดม และการสูญเสียอนาคต

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังเจ้าหน้าที่ควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยที่เกี่ยวข้องกับเหตุลอบวางระเบิดปั๊มน้ำมันหลายจุดในพื้นที่จังหวัดปัตตานี ระหว่างกระบวนการซักถาม ชายหนุ่มรายนี้ได้เปิดใจต่อหน้าแม่และครอบครัว พร้อมยอมรับว่า ตนเองเข้าไปเกี่ยวข้องกับขบวนการ BRN และร่วมก่อเหตุเพราะถูกชักจูงทางความคิดมาเป็นเวลานาน

สิ่งที่น่าเศร้าที่สุดไม่ใช่เพียงคำสารภาพ แต่คือเรื่องราวเบื้องหลังของการถูกปลูกฝังความเกลียดชัง จนเยาวชนคนหนึ่งเชื่อว่าความรุนแรงคือ “ทางออก”

เขาเล่าว่า ตลอดช่วงวัยรุ่น ได้รับการปลูกฝังแนวคิดผ่านเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ การบิดเบือนข้อเท็จจริง และการใช้ประเด็นอัตลักษณ์ชาติพันธุ์และศาสนาเพื่อสร้างความรู้สึกแบ่งแยก ถูกทำให้มองเจ้าหน้าที่รัฐและประเทศไทยในฐานะ “ศัตรู” จนค่อย ๆ ซึมซับความคิดสุดโต่งโดยไม่รู้ตัว

กระบวนการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน แต่ค่อย ๆ บ่มเพาะผ่านกลุ่มปิด การพบปะลับ การชักชวนโดยบุคคลใกล้ตัว รวมถึงกิจกรรมบางอย่างที่แอบแฝงการปลุกระดมทางความคิด

จากเด็กคนหนึ่งที่เคยมีครอบครัว มีอนาคต และมีความฝัน กลับถูกผลักเข้าสู่เส้นทางแห่งความรุนแรงโดยคนที่อ้างว่า “ต่อสู้เพื่ออุดมการณ์”

แต่สุดท้าย คนที่ต้องเจ็บปวดที่สุดกลับไม่ใช่แกนนำที่คอยปลุกระดม

หากเป็นพ่อแม่ ครอบครัว และประชาชนผู้บริสุทธิ์ในพื้นที่

เสียงร้องไห้ของแม่ในวันนั้น อาจเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุดว่า ความรุนแรงไม่เคยนำพาความสุขมาสู่ใครเลย

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา พื้นที่ชายแดนใต้ต้องเผชิญเหตุสูญเสียซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทั้งเจ้าหน้าที่รัฐ ผู้นำศาสนา ครู เด็ก และประชาชนทั่วไป ต่างตกเป็นเหยื่อของเหตุการณ์ความไม่สงบ หลายครอบครัวสูญเสียคนที่รัก หลายเด็กเติบโตขึ้นท่ามกลางความหวาดกลัว

สิ่งที่น่ากังวลคือ การใช้ศาสนา และอัตลักษณ์เป็นเครื่องมือสร้างความเกลียดชัง ซึ่งขัดต่อหลักคำสอนที่แท้จริงของทุกศาสนา โดยเฉพาะศาสนาอิสลามที่สอนเรื่องเมตตา สันติ และการเคารพคุณค่าชีวิตมนุษย์

อิสลามไม่ใช่ศาสนาแห่งความรุนแรง และชาวมลายูมุสลิมจำนวนมากในพื้นที่ก็เลือกยืนหยัดอยู่กับสันติภาพ การอยู่ร่วมกัน และการปฏิเสธการใช้ความรุนแรง

คำสารภาพของชายหนุ่มคนนี้ จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของผู้ก่อเหตุคนหนึ่ง แต่เป็นสัญญาณเตือนสำคัญต่อสังคม ว่าเยาวชนจำนวนมากอาจกำลังตกเป็นเป้าหมายของการชักจูงทางความคิด หากสังคมไม่ช่วยกันสร้างภูมิคุ้มกันที่ถูกต้อง

ครอบครัว สถานศึกษา ผู้นำศาสนา และชุมชน ล้วนมีบทบาทสำคัญในการป้องกันไม่ให้เยาวชนหลงเข้าสู่แนวทางสุดโต่ง

การเปิดพื้นที่พูดคุยอย่างเข้าใจ

การให้ความรู้ด้านศาสนาอย่างถูกต้อง

การสร้างโอกาสทางการศึกษาและอาชีพ

รวมถึงการส่งเสริมการอยู่ร่วมกันท่ามกลางความหลากหลาย คือแนวทางที่จะช่วยลดเงื่อนไขของความรุนแรงได้อย่างยั่งยืน

ประเทศไทยเป็นสังคมที่มีความหลากหลายทั้งเชื้อชาติ ภาษา และศาสนา ผู้คนสามารถอยู่ร่วมกันได้ภายใต้ความแตกต่าง หากทุกฝ่ายเลือกใช้เหตุผลแทนความเกลียดชัง และเลือกสันติวิธีแทนการใช้อาวุธ

ภาพลูกชายกอดแม่พร้อมน้ำตาแห่งความสำนึกผิดในวันนั้น

อาจสายเกินไปสำหรับบางสิ่ง แต่ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ ที่ทำให้สังคมตระหนักว่า “ความรุนแรงไม่เคยสร้างอนาคต มีเพียงสันติภาพเท่านั้น ที่จะรักษาผู้คนและบ้านเกิดเอาไว้ได้”

แทนที่เราจะกลัวระแวง ทำไมเราไม่ส่งเสริมความเข้าใจอันดีที่ยั่งยืน

ประเทศไทยเป็นดินแดน ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ศาสนา และวิถีชีวิตของผู้คน แต่สิ่งหนึ่งที่คนไทยทุกคนมีร่วมกันคือ การอยู่ภายใต้ผืนแผ่นดินเดียวกัน อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนทุกหมู่เหล่า ไม่ว่าจะเป็นไทยพุทธ ไทยมุสลิม ไทยคริสต์ ไทยซิกข์ หรือศาสนาอื่น ๆ ที่อาศัยอยู่ร่วมกันในสังคมไทย ทุกคนต่างมีสิทธิเสรีภาพในการนับถือศาสนาและปฏิบัติตามหลักคำสอนของตนเองอย่างเสรี ภายใต้กรอบของกฎหมายและความสงบเรียบร้อยของสังคม นับเป็นความโชคดีอย่างยิ่งที่เราได้เกิดมาบนแผ่นดินไทย ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนสามารถดำรงชีวิตตามความเชื่อและศรัทธาของตนได้โดยไม่มีการแบ่งแยกหรือกีดกัน

สังคมไทยถือเป็นตัวอย่างของสังคมพหุวัฒนธรรมที่งดงาม ผู้คนต่างศาสนา ต่างภาษา ต่างวิถีชีวิต สามารถอยู่ร่วมกันได้ด้วยความเคารพ ซึ่งกันและกัน เราอาจเห็นภาพของชุมชนที่มีวัด มัสยิด และโบสถ์ตั้งอยู่ไม่ไกลกัน ชาวบ้านช่วยเหลือกันในงานบุญ งานศาสนา และกิจกรรมของชุมชนโดยไม่แบ่งแยกศาสนา สิ่งเหล่านี้สะท้อนถึง “ความเข้าใจเขา เข้าใจเรา” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ การส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรม และสนับสนุนกิจกรรมด้านศีลธรรมของทุกศาสนา จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยสร้างสังคมที่สงบสุข มั่นคง และยั่งยืน

ในหลายประเทศทั่วโลก ยังปรากฏปัญหาความขัดแย้งด้านศาสนา ความเชื่อ และความไม่เท่าเทียมในสังคม บางแห่งเกิดความรุนแรงจากความแตกต่างทางศาสนา จนประชาชนไม่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างสงบสุข แต่ประเทศไทยยังคงเปิดพื้นที่ให้ทุกศาสนาสามารถประกอบพิธีกรรมทางศาสนา มีองค์กรทางศาสนา มีผู้นำศาสนา และมีบทบาทในการพัฒนาสังคมร่วมกันได้อย่างเสรี สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยให้ความสำคัญกับเสรีภาพทางศาสนา และการเคารพในศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง

กรณี ของอุสตาสจากประเทศมาเลเซียและอินโดนีเซีย ซึ่งเคยปราศรัยเกี่ยวกับปัญหาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เมื่อช่วงปี พ.ศ. 2554–2555 จนเกิดกระแสดราม่าว่า เข้าข้างกลุ่มก่อความไม่สงบหรือสนับสนุนกลุ่ม BRN นั้น แท้จริงอาจเกิดจากความเข้าใจ ที่ไม่ครบถ้วนเกี่ยวกับสถานการณ์ในพื้นที่ เพราะปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้มีความซับซ้อนและละเอียดอ่อน มีทั้งประชาชนผู้บริสุทธิ์ที่ได้รับผลกระทบ มีเจ้าหน้าที่รัฐที่ปฏิบัติหน้าที่อย่างเสียสละ และมีกลุ่มผู้ก่อความรุนแรงที่สร้างความสูญเสียแก่ผู้คนในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นเด็ก ผู้หญิง ครู หรือประชาชนทั่วไป ซึ่งล้วนเป็นผู้บริสุทธิ์ทั้งสิ้น กลายเป็นกระแส เมื่อมีการนำอุซปตาด 2 ท่านนี้ มีปั่นในโลกโซเชียล กล่าวหาว่า เข้ามาปลุกระดมคน 3 จังหวัดชายแดนใต้ และทั้ง 2 ท่าน คือ

1. ทางซ้าย อุซตาด อับดุล โซมัด (Ustaz Abdul Somad – UAS) สัญชาติ: อินโดนีเซีย

ประวัติสังเขป : เป็นนักวิชาการศาสนาอิสลาม (Preacher) ชาวอินโดนีเซียที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติ โดดเด่นด้วยลีลาการบรรยายที่กระชับ ชัดเจน และมักสอดแทรกอารมณ์ขัน ทำให้เข้าถึงคนทุกเพศทุกวัย มีผู้ติดตามผ่านสื่อโซเชียลมีเดียเป็นจำนวนมหาศาล ทั้งในอินโดนีเซีย มาเลเซีย และไทย โดยเฉพาะในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ท่านมักจะเดินทางมาบรรยายธรรมในพื้นที่ภาคใต้ของไทยอยู่บ่อยครั้ง

2. ทางขวา อุซตาด อัซฮัร อิดรุส (Ustaz Azhar Idrus – UAI) สัญชาติ: มาเลเซีย

ประวัติสังเขป : เป็นหนึ่งในนักบรรยายธรรมชาวมาเลเซียที่มีอิทธิพล และได้รับความนิยมสูงสุด ท่านมีรูปแบบการสอนที่ไม่เหมือนใคร โดยมักใช้วิธีการตอบคำถามศาสนาในรูปแบบที่เข้าใจง่าย สนุกสนาน และตรงไปตรงมา โดยใช้สำเนียงมลายูท้องถิ่นรัฐตรังกานู ทำให้เป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่คนรุ่นใหม่และบุคคลทั่วไป ท่านมักจะบรรยายควบคู่กับนักวิชาการท่านอื่น (Duo) และมีอิทธิพลทางความคิดต่อมุสลิมในภูมิภาคนี้เป็นอย่างมาก

ทั้งสองท่าน คือสุดยอดนักบรรยายศาสนาที่มีชื่อเสียงที่สุดในระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งการมาปรากฏตัวคู่กันในงานเดียวกัน (เช่นในพื้นที่ปัตตานี) มักจะดึงดูดผู้คนให้มาร่วมฟังเป็นจำนวนมาก

2 ท่านนี้ปลุกปั่นการญิฮาดหรือไม่

การบรรยายของ UAS (อับดุล โซมัด) และ UAI (อัซฮัร อิดรุส) ที่เกี่ยวข้องกับประเด็น “ปัตตานี” และ “จีฮาด” ทั้งสองท่านมีจุดยืนที่น่าสนใจและส่งผลต่อความรู้สึกของคนในพื้นที่อย่างมาก

1. มุมมองต่อ “ปัตตานี”

ทั้ง UAS และ UAI มองปัตตานีในฐานะ “ดินแดนแห่งอูลามาอ์” (Land of Scholars) และมีสายสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์ที่แนบแน่นกับโลกมลายู:

UAS (อินโดนีเซีย) : มักจะยกย่องปัตตานีว่า เป็นศูนย์กลางการศึกษาอิสลามที่ยิ่งใหญ่ในอดีต (เช่น การกล่าวถึง เชคดาวูด อัล-ฟาฏอนี)

การมาบรรยายของเขาที่ปัตตานีมักเน้นเรื่อง “การรักษาอัตลักษณ์อิสลาม” และการให้กำลังใจชาวมุสลิมให้ยืนหยัดในความศรัทธาท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง

UAI (มาเลเซีย) : เนื่องจากเป็นชาวมาเลเซีย และใช้ภาษาท้องถิ่นที่ใกล้เคียงกัน เขาจึงมีความใกล้ชิดกับคนในพื้นที่มาก การบรรยายของเขาจะเน้นเรื่อง “ความเป็นพี่น้อง” (Ukhuwah) และการทำนุบำรุงศาสนาในท้องถิ่นให้เข้มแข็ง

2. การตีความเรื่อง “จีฮาด” (Jihad)

ทั้งสองท่านมักถูกตั้งคำถามในประเด็นนี้ ซึ่งโดยส่วนใหญ่พวกเขาวางกรอบการบรรยายไว้ในเชิง “วิชาการ” และ “การขัดเกลาตนเอง”

จีฮาด คือการต่อสู้กับกิเลส (Jihad al-Nafs): ทั้งคู่เน้นย้ำว่าการจีฮาดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือการชนะใจตนเอง การรักษาละหมาด และการออกห่างจากสิ่งอบายมุข ซึ่งเป็นรากฐานของสังคมที่เข้มแข็ง

จีฮาดทางการศึกษา: การส่งเสริมให้เยาวชนมุสลิมปัตตานีมีความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม เพื่อให้สามารถพัฒนาพื้นที่และปกป้องสิทธิของตนเองได้ด้วยสติปัญญา

จีฮาดในความหมายของการปกป้องสิทธิ: ในบางวาระอาจมีการพูดถึงการรักษาความยุติธรรมและการปกป้องศาสนา แต่ทั้งสองท่านมักจะ หลีกเลี่ยง การสนับสนุนความรุนแรงสุดโต่ง และมักจะเน้นย้ำว่าการทำจีฮาดต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ถูกต้องตามหลักนิติศาสตร์อิสลาม (Fiqh) เท่านั้น

3. อิทธิพลต่อสังคม

การมาบรรยายของทั้งคู่มีผลอย่างมากในการ “รวมใจ” ผู้คน ทำให้คนในพื้นที่รู้สึกว่าปัตตานีไม่ได้ถูกโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของสังคมมุสลิมโลกที่สำคัญ

งานบรรยายของพวกเขามักมีคนร่วมฟังหลักหมื่นถึงหลักแสนคน ซึ่งช่วยกระตุ้นให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจหลักการศาสนามากขึ้น

สรุปคือ ทั้ง UAS และ UAI ไม่ได้มาเพื่อปลุกระดมให้เกิดความขัดแย้ง แต่เน้นไปที่การ “ฟื้นฟูศรัทธา” และการรักษา “มรดกทางวิชาการ” ของปัตตานีให้คงอยู่ต่อไปมากกว่า

และการที่อุสตาสทั้งสองท่านได้มีโอกาสเดินทางมาเยี่ยมเยือนพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ในครั้งนี้ จึงถือเป็นโอกาสอันดีที่จะได้เห็นข้อเท็จจริงด้วยสายตาของตนเอง ได้สัมผัสวิถีชีวิตของผู้คนในพื้นที่ ได้เห็นสังคมพหุวัฒนธรรมที่ชาวไทยพุทธและไทยมุสลิมยังคงใช้ชีวิตร่วมกัน มีการดำเนินกิจกรรมทางศาสนาอย่างเสรี มีคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด มีโรงเรียนสอนศาสนา มีเจ้าหน้าที่รัฐที่นับถือศาสนาอิสลาม และมีการสนับสนุนกิจกรรมทางศาสนาอย่างต่อเนื่อง สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยไม่ได้ปิดกั้นหรือกดขี่ชนชาติหรือศาสนาใดตามที่บางกลุ่มกล่าวอ้าง

แน่นอนว่าในทุกสังคมอาจมีปัญหาหรือข้อบกพร่องเกิดขึ้นได้ แต่การมองปัญหาเพียงด้านเดียวโดยไม่เข้าใจบริบททั้งหมด อาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดและสร้างภาพลักษณ์ที่ไม่เป็นธรรมต่อประเทศ การรับฟังข้อมูลจากหลายฝ่าย และการลงมาสัมผัสความจริงด้วยตนเอง จึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพราะจะช่วยให้เกิดมุมมองที่รอบด้าน และนำไปสู่ความเข้าใจที่ถูกต้องมากขึ้น

ภาครัฐและประชาชน ควรใช้โอกาสนี้ในการสร้างความสัมพันธ์อันดี เปิดพื้นที่พูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และพาแขกผู้มาเยือนได้เห็นถึงความงดงามของสังคมไทยที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ควรส่งเสริมให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในกิจกรรมสร้างสรรค์ ทั้งด้านศาสนา การศึกษา และการพัฒนาสังคม เพื่อสร้างความไว้วางใจและความเข้าใจซึ่งกันและกัน เพราะการระแวงหรือการตัดสินกันจากข้อมูลเพียงบางส่วน อาจนำไปสู่ความเสียหายต่อภาพลักษณ์ของประเทศโดยไม่จำเป็น

ท้ายที่สุด สิ่งสำคัญที่สุดคือการร่วมมือกันสร้างสังคมแห่งสันติภาพ ไม่ว่าจะนับถือศาสนาใด ทุกคนต่างต้องการความสงบสุข ความปลอดภัย และอนาคตที่ดีให้แก่ลูกหลานของตน การยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม และหลักศีลธรรมของแต่ละศาสนา จะช่วยหล่อหลอมให้สังคมไทยยังคงเป็นแผ่นดินแห่งความเมตตา ความเข้าใจ และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสืบต่อไป เราจึงควรภาคภูมิใจและเห็นคุณค่าของการได้เกิดมาเป็นคนไทย บนผืนแผ่นดินที่เปิดโอกาสให้ทุกคนสามารถดำรงชีวิตตามความเชื่อของตนเองได้อย่างเสรี ภายใต้ความหลากหลายที่งดงามและความเป็นหนึ่งเดียวของชาติไทย.

2 อุสตาซนักบรรยายธรรม กับสัจธรรมข้อเท็จจริงในประเทศไทย

 

2 อุสตาซนักบรรยายธรรม กับสัจธรรมข้อเท็จจริงในประเทศไทย

ประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางศาสนา ภาษา และวัฒนธรรม ผู้คนจำนวนมากต่างใช้ชีวิตร่วมกันมายาวนาน ทั้งชาวไทยพุทธและไทยมุสลิม แม้จะมีความแตกต่างในความเชื่อ แต่ในวิถีชีวิตจริง คนส่วนใหญ่ยังคงพึ่งพาอาศัย ช่วยเหลือ และอยู่ร่วมกันอย่างเข้าใจ สิ่งเหล่านี้คือ “ข้อเท็จจริงของสังคม” ที่ควรถูกมองเห็นอย่างรอบด้าน ไม่ใช่มองผ่านเพียงภาพความขัดแย้งหรือเหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว

กรณีที่ Ustadz Abdul Somad จากอินโดนีเซีย และ Azhar Idrus จากมาเลเซีย ได้มีโอกาสเดินทางมาศึกษา เรียนรู้ และสัมผัสวิถีชีวิตของผู้คนในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ถือเป็นสิ่งที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง เพราะการรับรู้ผ่านการลงพื้นที่จริง ย่อมแตกต่างจากการรับข้อมูลผ่านโซเชียลมีเดีย ข่าวลือ หรือการนำเสนอเพียงด้านเดียว

ในหลายหมู่บ้านของภาคใต้ เราจะเห็นภาพชาวไทยพุทธและไทยมุสลิมใช้ชีวิตร่วมกันอย่างปกติ ร้านค้า ตลาด โรงเรียน หรือกิจกรรมในชุมชน ต่างมีการพึ่งพาอาศัยกัน คนมุสลิมช่วยงานเพื่อนบ้านชาวพุทธ และชาวพุทธเองก็ให้เกียรติวิถีชีวิตของมุสลิม เช่น การเข้าใจเรื่องอาหารฮาลาล ช่วงเดือนรอมฎอน หรือประเพณีทางศาสนา สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่า “พหุวัฒนธรรม” ไม่ใช่เพียงคำพูดสวยหรู แต่เป็นวิถีชีวิตที่เกิดขึ้นจริง

การเปิดโอกาสให้นักวิชาการศาสนา หรือผู้มีอิทธิพลทางความคิดจากต่างประเทศ ได้มาพบเห็นข้อเท็จจริงด้วยตนเอง จึงเป็นเรื่องที่ควรสนับสนุน เพราะจะช่วยลดอคติ ลดความเข้าใจผิด และสร้างมุมมองที่สมดุลมากขึ้นต่อสถานการณ์ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ หลายครั้ง คนภายนอกอาจรับรู้พื้นที่นี้ผ่านภาพของความรุนแรงเพียงอย่างเดียว จนมองข้ามชีวิตของประชาชนส่วนใหญ่ที่ยังคงต้องการสันติภาพ การศึกษา การค้าขาย และการอยู่ร่วมกันอย่างสงบ

ยิ่งไปกว่านั้น บุคคลอย่าง Ustadz Abdul Somad และ Azhar Idrus มีผู้ติดตามจำนวนมากในโลกมลายูมุสลิม การที่พวกเขาได้รับรู้ข้อเท็จจริงจากพื้นที่จริง อาจช่วยสะท้อนภาพของประเทศไทยในมิติที่สร้างสรรค์มากขึ้น ว่าแม้จะมีปัญหาและความท้าทาย แต่สังคมไทยยังคงมีรากฐานของการอยู่ร่วมกันด้วยความเคารพซึ่งกันและกัน

สังคมที่เข้มแข็ง ไม่ได้หมายถึงสังคมที่ไม่มีความแตกต่าง แต่คือสังคมที่สามารถบริหารความแตกต่างด้วยความเข้าใจ เมตตา และความยุติธรรม การส่งเสริมให้ผู้คนได้ “เปิดหู เปิดตา เปิดใจ” มาศึกษาความจริงในพื้นที่ ย่อมดีกว่าการตัดสินผ่านอารมณ์ ข่าวลือ หรือความเกลียดชัง เพราะสันติภาพที่ยั่งยืน จะเกิดขึ้นได้จากความเข้าใจที่ถูกต้องและการเห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของกันและกัน

มิติการทำงานของกลุ่มขบวนการแบ่งแยกดินแดน

♦มิติการทำงานของกลุ่มขบวนการแบ่งแยกดินแดน

📍หากพูดถึงโจรใต้ หลายๆคนคงคิดว่ามันมีแต่พวกหัวรุนแรงที่ต้องการแบ่งแยกดิน หรือมีแค่ฆาตรกรที่เป็นผู้ลงมือก่อเหตุสร้างสถานการณ์ แต่แท้จริงแล้ว การปฏิบัติงานโดยภาพรวมของโจรใต้เหล่านั้นมีด้วยกันหลายมิติ แต่จะมีบางมิติ ที่อยู่กลุ่มในขบวนการโดยที่ท่านไม่รู้ตัว

📍ปัจจุบันที่เห็นเด่นชัดและเป็นกระแสที่สุดในสื่อสังคมออนไลน์นั้นแบ่งได้เป็น 4 มิติด้วยกัน คือ

1. ผู้บงการ คอยควบคุมการทำงานทั้งในและนอกประเทศ โดยการปลูกฝังชักจูงใจผู้ที่เกลียดชังฝ่ายรัฐ ด้วยประวัติศาสตร์ที่ถูกบิดเบือน โกหกซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนถูกเชื่อว่าเป็นเรื่องจริง โดยพวกเขาเหล่านั้นจะถูกเรียกว่า “แนวร่วมระดับปฏิบัติการ”

2. ระดับปฏิบัติการ มิตินี้จะแฝงตัวเป็นชาวบ้านหรือไม่ก็เป็นชาวบ้านดั่งเดิมที่หลงผิดฝักใฝ่ในการแบ่งแยกดินแดน อาศัยอยู่ในพื้นที่จะคอยรับคำสั่งจากผู้บงการ เพื่อก่อเหตุสร้างสถานการณ์ในพื้นที่ ให้เกิดความหวาดกลัวหวาดระแวงระหว่างชาวบ้านและเจ้าหน้าที่รัฐ

3. นักสิทธิ นักการเมือง นักเคลื่อนไหว พวกเขาเหล่านี้มีด้วยกันหลายองค์กร มีผลประโยชน์ทางการเมืองและรับเงินสนับสนุนจากผู้บงการ เพื่อคอยช่วยเหลือแนวร่วมระดับปฏิบัติการหากเกิดการพลั้งพลาดและเสียท่าให้แก่เจ้าหน้าที่รัฐ และทำจะทุกวิถีทางให้เจ้าหน้าที่รัฐดูแย่ที่สุดต่อความรู้สึกของชาวบ้านในพื้นที่

4. IO โจรใต้ ส่วนสำคัญที่สุดของการสร้างมวลชล ด้วยการแก้ต่างให้กับโจรใต้, ใส่ร้ายเจ้าหน้าที่, บิดเบือนความจริง, สร้างความเกลียดชังให้ระหว่างเจ้าหน้าที่และชาวบ้าน เป็นวงกว้างและมีน่าเชื่อถือให้มากที่สุด เช่น การใช้ภาษาในพื้นที่ ที่ให้ความรู้สึกที่เป็นเอง, อ้างหลักศาสนา, ยกประวัติศาสตร์ที่อ้างว่าฝ่ายตนถูกกระทำ เข้ามาปลุกปั่น ฯลฯ

💥สุดท้าย ไม่ใช่มิติของกระบวนแบ่งแยกดินแดนแต่อย่างใด แต่คือ “ประชาชนผู้บริสุทธิ์” นับพันนับหมื่นชีวิตที่ต้องล้มตายเพราะความรุนแรงที่กลุ่มขบวนการสร้างขึ้น เพื่ออุดมการณ์ผิดๆ ที่ถูกปลูกฝังกันมารุ่นสู่รุ่น แม้ว่าโลกจะไปไกลแค่ไหนแล้วก็ตาย แต่กลุ่มขบวนการเหล่านี้ ก็ยังยึดติดและมองประชาชนในพื้นที่เป็นเพียงแค่เครื่องมือแบ่งแยกดินแดน ไม่ว่าจะเป็นไทยพุทธ หรือมุสลิมก็ตาม...

การอยู่ร่วมกันในสังคม

การอยู่ร่วมกันในสังคม

         การอยู่ร่วมกันในสังคม มาพูดให้กับท่านผู้ฟังทุกท่านได้รับฟังกัน ก็เป็นเพราะทุกวันนี้สังคมความเป็นอยู่ของบ้านเราและต่างประเทศนั้นช่างแตกต่างไปจากแต่ก่อนมาก พอมีความเจริญมากยิ่งขึ้นทำให้สังคมเกิดการแข่งขัน ช่วงชิง เพื่อที่จะให้ตนเองได้เป็นผู้มีอำนาจและมีอิทธิพล จนลืมไปว่าสิ่งที่จะตามนั้นอาจสร้างผลเสียและส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อสังคมที่อยู่ร่วมกัน ดังนั้นเราเองจึงต้องมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับการอยู่ร่วมกันในสังคม

         สิ่งหนึ่งที่ท่านผู้ฟังทุกคนควรพึงระลึกไว้ในใจเสมอคือ ‘เราต่างอยู่ร่วมกันในโลกที่เต็มไปด้วยความแตกต่าง’ ไม่ว่าจะเป็นความแตกต่างทางเชื้อชาติ ศาสนา ความเชื่อ วัย เพศ หรือทัศนคติก็ตาม เหล่านั้นคือสิ่งที่สร้างแง่มุมหลากหลายทั้งหวานขมให้เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ ภายใต้ความแตกต่างเหล่านั้น แน่นอนว่าเราคงไม่สามารถเข้าใจมันได้ทั้งหมดหรอก แต่จะดีกว่าหรือไม่ หากเราจะพยายามเข้าใจและเปลี่ยนให้มันกลายเป็นหนทางที่ดีในการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นด้วยความเข้าใจ

         การอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสงบสุขนั้น สมาชิกในสังคมจะต้องมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันในด้านต่างๆ เช่นการพึ่งพาอาศัยให้ความช่วยเหลือกัน มีความสามัคคีและร่วมมือกันพัฒนาสังคมให้่เจริญก้าวหน้า สังคมก็จะน่าอยู่สมาชิกในสังคมก็มีความสงบสุข

         1. ข้อปฏิบัติในการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

            - มีความรับผิดชอบ

            - มีระเบียบวินัย

            - มีความซื่อสัตย์

            - มีความสามัคคี

            - มีความเสียสละ

         2. มารยาทในสังคม

            - รู้จักการวางตน

            - รู้จักการประมาณตน

            - รู้จักการพูดจา

            - รู้จักการควบคุมอารมณ์

            - ความมีน้ำใจไมตรี

         3. ลักษณะของการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขในสังคม

            - สมาชิกในสังคมร่วมมือกันทำกิจกรรมต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมที่อาศัยอยู่

            - สมาชิกในสังคมประกอบอาชีพที่สุจริต

            - สมาชิกในสังคมมีน้ำใจ รักใคร่สนิทสนมกัน

            - สมาชิกในสังคมมีคุณธรรม จริยธรรม

         ซึ่งถ้าหากท่านผู้ฟังทุกท่านทำความเข้าใจและปฏิบัติได้ ก็เชื่อได้ว่าสังคมของเรานั้นจะน่าอยู่เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะทุกคนล้วนปฏิบัติตามกรอบแนวทาง เคารพกฎเกณฑ์ของสังคมที่ตั้งไว้ เพียงเท่านี้ก็จะไม่มีอะไรมาทำลายความสงบสุขของสังคมอีกได้

เมื่อเสียงเล็ก ๆ ของชาวบ้าน กลายเป็นพลังปกป้องชุมชน

เมื่อเสียงเล็ก ๆ ของชาวบ้าน กลายเป็นพลังปกป้องชุมชน

การเบาะแสจาก “ชาวบ้าน” ไม่เคยเป็นเรื่องเล็ก และไม่เคยไร้ค่า โดยเฉพาะในพื้นที่ ที่ความสงบสุขต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่ายในการรักษาไว้ เหตุการณ์ล่าสุดที่นำไปสู่การควบคุมตัวนายอับดุลเลาะ ยามา ผู้ต้องหาตามหมายจับในคดีลอบวางระเบิดปั๊มน้ำมันในพื้นที่จังหวัดปัตตานี ได้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า เสียงเล็ก ๆ จากประชาชนในชุมชนสามารถกลายเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาความปลอดภัยและหยุดยั้งความรุนแรงได้อย่างแท้จริง

การจับกุมครั้งนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะโชคช่วย แต่เกิดจากความร่วมมือระหว่างประชาชนและเจ้าหน้าที่รัฐ จากข้อมูลเบาะแสที่ชาวบ้านในพื้นที่ช่วยกันสังเกต แจ้งข้อมูล และประสานความร่วมมือ จนนำไปสู่การปฏิบัติการของเจ้าหน้าที่ และสามารถควบคุมตัวผู้ต้องหาได้สำเร็จที่สถานีรถไฟโคกโพธิ์ นี่คือภาพสะท้อนของความเปลี่ยนแปลงสำคัญในพื้นที่ ที่ประชาชนไม่ได้เลือกจะนิ่งเฉยต่อความรุนแรงอีกต่อไป แต่กลับเลือกที่จะลุกขึ้นมาปกป้องบ้านของตนเอง

หลายคนอาจมองว่า “ระเบิดลูกเดียว” เป็นเพียงเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นแล้วผ่านไป แต่สำหรับคนในพื้นที่ ความเสียหายจากระเบิดหนึ่งลูกไม่เคยจำกัดอยู่แค่ตัวอาคารหรือทรัพย์สินที่ถูกทำลาย เพราะแรงระเบิดนั้นได้กระแทกไปถึงหัวใจของผู้คนในชุมชน มันทำลายความรู้สึกปลอดภัยที่ประชาชนควรมีในชีวิตประจำวัน ทำลายความเชื่อมั่นของนักลงทุนและผู้ประกอบการ กระทบต่อเศรษฐกิจในพื้นที่ และสร้างบาดแผลทางจิตใจให้กับผู้คนที่ต้องใช้ชีวิตท่ามกลางความหวาดระแวง

ปั๊มน้ำมันไม่ใช่เพียงสถานที่เติมเชื้อเพลิง แต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจและชีวิตประจำวันของคนในชุมชน การโจมตีสถานที่เช่นนี้จึงไม่ใช่เพียงการทำลายทรัพย์สิน หากแต่เป็นการส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของประชาชนจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของกิจการ พนักงาน ผู้ใช้บริการ หรือครอบครัวของคนที่ได้รับผลกระทบ ทุกคนล้วนต้องแบกรับต้นทุนของความรุนแรงที่ตนไม่ได้ก่อ

ในอดีต ความกลัวมักทำให้หลายคนเลือกที่จะเงียบ ไม่กล้าให้ข้อมูล ไม่กล้าร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ เพราะหวั่นเกรงอิทธิพลของกลุ่มผู้ใช้ความรุนแรง หรือเกรงว่าการให้ข้อมูลจะนำภัยกลับมาสู่ตนเองและครอบครัว แต่เหตุการณ์ครั้งนี้ได้ส่งสัญญาณบางอย่างที่สำคัญอย่างยิ่ง นั่นคือ “ความเงียบ” ที่เคยปกคลุมชุมชน กำลังถูกแทนที่ด้วย “ความกล้า”

ความกล้าของชาวบ้านในการให้ข้อมูล ไม่ใช่เพียงการช่วยเจ้าหน้าที่จับกุมผู้ต้องหา แต่เป็นการประกาศจุดยืนร่วมกันของคนในพื้นที่ว่า พวกเขาไม่ยอมรับความรุนแรงอีกต่อไป พวกเขาไม่ต้องการให้บ้านของตนถูกใช้เป็นสนามของความหวาดกลัว และไม่ต้องการให้คนเพียงไม่กี่คนมาทำลายอนาคตของชุมชนทั้งชุมชน

นี่คือพัฒนาการสำคัญของสังคมในพื้นที่ เพราะเมื่อประชาชนเริ่มลุกขึ้นมาปกป้องชุมชนของตนเอง ความชอบธรรมของผู้ก่อเหตุรุนแรงก็เริ่มสั่นคลอน ผู้ที่ใช้ความรุนแรงอาจหวังพึ่งความกลัว ความเงียบ และการไม่ให้ความร่วมมือจากประชาชนเพื่อให้ตนสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างปลอดภัย แต่เมื่อประชาชนไม่ยินยอมเป็นส่วนหนึ่งของความเงียบอีกต่อไป พื้นที่ของผู้ใช้ความรุนแรงก็ย่อมแคบลงทุกที

การแก้ปัญหาความไม่สงบในพื้นที่ไม่สามารถพึ่งพาเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงเพียงลำพังได้ เพราะเจ้าหน้าที่อาจมีอาวุธ มีอำนาจ และมีมาตรการด้านความปลอดภัย แต่สิ่งที่เจ้าหน้าที่ไม่มีเทียบเท่าคนในพื้นที่ คือ “ความเข้าใจชุมชน” และ “สายตาของประชาชน” ที่มองเห็นความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ รอบตัวได้ก่อนใคร ความผิดปกติเล็กน้อยที่คนนอกอาจมองไม่เห็น อาจเป็นเบาะแสสำคัญที่นำไปสู่การป้องกันเหตุร้ายได้

ดังนั้น ชัยชนะในการจับกุมครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงชัยชนะของเจ้าหน้าที่รัฐ แต่เป็นชัยชนะของชุมชน เป็นชัยชนะของประชาชนผู้กล้าที่ตัดสินใจว่า ความปลอดภัยของบ้านเมืองเป็นเรื่องของทุกคน ไม่ใช่หน้าที่ของรัฐฝ่ายเดียว

อย่างไรก็ตาม ความร่วมมือจากประชาชนจะเกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืน ก็ต่อเมื่อรัฐสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนได้ว่าการให้ข้อมูลจะได้รับการคุ้มครอง ผู้แจ้งเบาะแสจะปลอดภัย และข้อมูลที่ให้จะถูกนำไปใช้ด้วยความรับผิดชอบ ความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างรัฐกับประชาชนจึงเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างสังคมที่ปฏิเสธความรุนแรงร่วมกัน

ท้ายที่สุด เหตุการณ์นี้ได้พิสูจน์ให้เห็นอีกครั้งว่า การต่อสู้กับความรุนแรงไม่ได้เริ่มต้นจากอาวุธหรือกำลังพลเพียงอย่างเดียว แต่มันเริ่มต้นจากหัวใจของผู้คนในชุมชนที่ตัดสินใจว่า “พอแล้ว” กับความหวาดกลัว และเลือกจะยืนหยัดปกป้องบ้านของตนเอง

# เพราะเมื่อประชาชนไม่เอาความรุนแรง

# เมื่อชุมชนไม่ยอมเป็นที่หลบซ่อนของผู้ก่อเหตุ

# เมื่อความกล้าแทนที่ความเงียบ

คนที่ใช้ความรุนแรง…ก็จะไม่มีที่ยืนในสังคมอีกต่อไป

ศรัทธาต้องไม่เป็นเกราะกำบังของความบิดเบือน

ศรัทธาต้องไม่เป็นเกราะกำบังของความบิดเบือน

ถึงเวลาปฏิรูป “ปอเนาะ” ให้พ้นจากเงาของผู้แอบอ้างศาสนา ในทุกสังคมที่ศรัทธาเป็นรากฐานของผู้คน การปกป้องศรัทธาไม่ใช่เพียงการป้องกันภัยจากผู้โจมตีภายนอก แต่รวมถึงการกล้ากำจัดผู้บิดเบือนศรัทธาจากภายในด้วย

สังคมไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ จำเป็นต้องกล้ายอมรับความจริงอย่างตรงไปตรงมาเสียทีว่า แม้ “ปอเนาะ” จะเป็นสถาบันการศึกษาศาสนาที่มีคุณูปการมหาศาลต่อสังคม เป็นแหล่งหล่อหลอมคุณธรรม เป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณ และเป็นสถาบันที่สร้างบุคลากรทางศาสนาให้แก่ชุมชนมาอย่างยาวนาน

แต่ในอีกด้านหนึ่งที่ไม่อาจปฏิเสธได้เช่นกัน คือ มีปอเนาะบางแห่งถูกแทรกซึม ถูกครอบงำ และถูกใช้เป็นเครื่องมือของผู้มีวาระซ่อนเร้น ในการบิดเบือนคำสอนทางศาสนา ปลูกฝังแนวคิดที่สุดโต่งและสร้างความชอบธรรมให้กับแนวทางที่เป็นภัยต่อสังคมและความมั่นคงของชาติ

ประเด็นนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือ สังคมจำนวนมากยังคงเลือก “นิ่งเงียบ” ด้วยความหวาดกลัวต่อข้อกล่าวหาเรื่องการเหมารวม

หรือเกรงว่าการพูดถึงปัญหาจะกระทบต่อความรู้สึกของประชาชนในพื้นที่

ทว่าประวัติศาสตร์พิสูจน์มาแล้วซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า สังคมใดก็ตามที่ไม่กล้าพูดถึงปัญหาสังคมนั้นไม่มีวันแก้ปัญหาได้

การปฏิเสธไม่พูดถึงการบิดเบือนศาสนาในบางปอเนาะ ไม่ได้ช่วยปกป้องศาสนา แต่กลับเปิดพื้นที่ให้ผู้แอบอ้างศาสนาใช้สถาบันอันทรงเกียรตินี้เป็นเครื่องมือในการขยายอิทธิพล

ต้องพูดให้ชัดว่า การตรวจสอบปอเนาะที่มีพฤติกรรมผิดปกติ

ไม่ใช่การโจมตีศาสนา

ไม่ใช่การทำลายอัตลักษณ์มลายูมุสลิม

และไม่ใช่การเหมารวมประชาชนทั้งพื้นที่

ตรงกันข้าม มันคือการปกป้องสถาบันปอเนาะส่วนใหญ่ ที่ยังคงยืนหยัดทำหน้าที่สอนศาสนาอย่างบริสุทธิ์ ไม่ให้ต้องมัวหมองเพราะการกระทำของคนเพียงหยิบมือ

รัฐไม่ควรปล่อยให้คำว่า “ศาสนา” กลายเป็นพื้นที่ปลอดการตรวจสอบ

เพราะไม่มีสถาบันใดในสังคมประชาธิปไตยที่ควรอยู่เหนือการตรวจสอบ โดยเฉพาะเมื่อมีข้อสงสัยว่ากำลังมีการใช้สถาบันนั้นเพื่อบ่อนทำลายสังคมจากภายใน

หากโรงเรียนใดปลูกฝังความเกลียดชัง

โรงเรียนนั้นต้องถูกตรวจสอบ

หากองค์กรใดเผยแพร่แนวคิดสุดโต่ง

องค์กรนั้นต้องถูกดำเนินการ

และหากปอเนาะใดบิดเบือนคำสอนศาสนาเพื่อชักนำเยาวชนไปสู่แนวคิดรุนแรง

ปอเนาะนั้นก็ต้องถูกตรวจสอบเช่นกัน - โดยไม่มีข้อยกเว้น

การปล่อยให้คนส่วนน้อยใช้ศาสนาเป็นเกราะกำบัง เท่ากับการทรยศต่อคนส่วนใหญ่ที่ศรัทธาอย่างบริสุทธิ์ เพราะผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด

ไม่ใช่เจ้าหน้าที่รัฐ ไม่ใช่รัฐบาล แต่คือประชาชนมุสลิมในพื้นที่เอง

คือพ่อแม่ที่สูญเสียลูกหลานให้กับการปลูกฝังผิดเพี้ยน

คือชุมชนที่ต้องแบกรับภาพลักษณ์เชิงลบจากการกระทำของคนเพียงบางกลุ่ม

และคือสถาบันปอเนาะนับร้อยแห่งที่ทำงานอย่างสุจริต

แต่ต้องถูกตั้งข้อสงสัยเพราะความเงียบของสังคมต่อผู้กระทำผิด

การปฏิรูปปอเนาะจึงไม่ใช่ทางเลือกแต่เป็นความจำเป็น การปฏิรูปไม่ได้หมายถึงการควบคุมศาสนา แต่หมายถึงการร่วมกันกำหนดมาตรฐาน

ร่วมกันสร้างระบบตรวจสอบ ร่วมกันยืนยันว่า พื้นที่แห่งศรัทธาจะต้องไม่กลายเป็นพื้นที่เพาะบ่มความสุดโต่ง

ทุกภาคส่วนต้องร่วมกันสร้างเส้นแบ่งให้ชัดเจนระหว่าง

“การศึกษาศาสนา” กับ “การบิดเบือนศาสนา”

“เสรีภาพทางศาสนา” กับ “การแอบอ้างศาสนาเพื่อสร้างภัย”

“ผู้นำศาสนา” กับ “ผู้ใช้ศาสนาเป็นเครื่องมือทางอุดมการณ์”

และต้องย้ำให้ชัดว่า ผู้ใดก็ตามที่ใช้ศาสนาเป็นเครื่องมือสร้างความแตกแยก ผู้นั้นไม่ใช่ผู้พิทักษ์ศาสนา แต่คือผู้ทำลายศาสนาในคราบนักศรัทธา

ผู้ใดก็ตามที่ใช้คำสอนแห่งพระเจ้าเพื่อปลุกระดมความเกลียดชัง ผู้นั้นไม่ได้ปกป้องความเชื่อ แต่กำลังบิดเบือนความเชื่อเพื่อรับใช้วาระของตน

สังคมไทยไม่ควรต้องเลือกระหว่าง “การปกป้องศาสนา” กับ“การปกป้องความมั่นคง” เพราะทั้งสองสิ่งสามารถดำรงอยู่ร่วมกันได้ หากเรากล้าจัดการกับผู้ที่บิดเบือนศาสนาอย่างจริงจัง

ถึงเวลาแล้วที่ทุกฝ่ายต้องยอมรับว่า การนิ่งเฉยต่อปัญหา คือการปล่อยให้ปัญหาเติบโต

การหลีกเลี่ยงความจริง ไม่ใช่หนทางสู่สันติภาพ และการปล่อยให้ผู้แอบอ้างศาสนามีพื้นที่เคลื่อนไหว ไม่ใช่การเคารพศรัทธา แต่คือการทำลายศรัทธาอย่างช้า ๆ

ปอเนาะต้องกลับมาเป็นพื้นที่แห่งปัญญาแห่งคุณธรรม และแห่งการสร้างอนาคตของเยาวชน

ไม่ใช่พื้นที่ของความหวาดระแวง

ไม่ใช่พื้นที่ของการบิดเบือน

และไม่ใช่พื้นที่ของเงามืดทางอุดมการณ์

เพราะท้ายที่สุดแล้ว สังคมที่ไม่กล้าปกป้องความจริง ย่อมไม่อาจปกป้องอนาคตของตนได้ และศรัทธาที่แท้จริง จะไม่มีวันถูกใช้เป็นเกราะกำบังของความชั่ว หากสังคมยังมีความกล้าพอที่จะเปิดโปงมัน