หยุดวาทกรรม แล้วมองต้นตอที่แท้จริงจากความรุนแรงกว่า 20 ปีใน จชต.

หยุดวาทกรรม แล้วมองต้นตอที่แท้จริง : บทเรียนจากความรุนแรงกว่า 20 ปีในชายแดนใต้

ตลอดระยะเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมา พื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องเผชิญกับเหตุการณ์ความไม่สงบอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก ทั้งเจ้าหน้าที่รัฐ ครู พระ ผู้นำศาสนา ประชาชนทั่วไป รวมถึงเด็กและสตรีผู้บริสุทธิ์ ความสูญเสียเหล่านี้ได้สร้างบาดแผลลึกให้กับครอบครัวและสังคมในพื้นที่อย่างยากที่จะเยียวยา

ภาพดังกล่าวสะท้อนมุมมองเชิงวิพากษ์ต่อบุคคลและกลุ่มที่ถูกมองว่าเป็น “นักสิทธิมนุษยชน” “นักการเมือง” หรือ “นักกิจกรรม” โดยตั้งคำถามว่าบุคคลเหล่านี้ได้แสดงบทบาทต่อเหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นในพื้นที่อย่างเพียงพอหรือไม่ และเหตุใดจึงมักมีการวิพากษ์วิจารณ์เฉพาะการปฏิบัติของภาครัฐ ขณะที่การก่อเหตุรุนแรงต่อประชาชนผู้บริสุทธิ์กลับไม่ได้รับการประณามอย่างเข้มข้นในระดับเดียวกัน

ประเด็นสำคัญที่ภาพต้องการสื่อคือ การเรียกร้องให้สังคมหันกลับมาพิจารณาต้นเหตุของปัญหาความรุนแรงอย่างตรงไปตรงมา ไม่ใช่มุ่งเน้นเพียงผลลัพธ์หรือเหตุการณ์บางด้านเท่านั้น ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบจำนวนมากคือประชาชนธรรมดาที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความขัดแย้ง ไม่ว่าจะเป็นครูที่ทำหน้าที่ให้ความรู้ เด็กที่กำลังศึกษาเล่าเรียน หรือชาวบ้านที่ดำเนินชีวิตประจำวันตามปกติ

ในอีกด้านหนึ่ง ประเด็นสิทธิมนุษยชนถือเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกฝ่ายควรให้ความเคารพ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่รัฐหรือกลุ่มผู้ใช้ความรุนแรง เพราะสิทธิในชีวิตและความปลอดภัยเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ทุกคน การปกป้องสิทธิมนุษยชนจึงไม่ควรเลือกปฏิบัติหรือพิจารณาเฉพาะกรณีใดกรณีหนึ่ง แต่ควรครอบคลุมถึงเหยื่อทุกฝ่ายที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง

ภาพนี้ยังสะท้อนความรู้สึกของประชาชนส่วนหนึ่งที่มองว่า การนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาชายแดนใต้มักให้ความสำคัญกับประเด็นทางการเมือง สิทธิ หรืออัตลักษณ์มากกว่าความทุกข์ยากของประชาชนผู้สูญเสียจากเหตุการณ์ความรุนแรง จึงเกิดคำถามต่อบทบาทของผู้ที่ออกมาเคลื่อนไหวหรือแสดงความคิดเห็นสาธารณะว่า ได้สะท้อนเสียงของเหยื่ออย่างรอบด้านหรือไม่

อย่างไรก็ตาม การแก้ไขปัญหาชายแดนใต้จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคประชาสังคม ผู้นำศาสนา นักวิชาการ นักการเมือง และประชาชนในพื้นที่ การสร้างสันติภาพอย่างยั่งยืนไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากการกล่าวโทษฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องเริ่มจากการยอมรับความจริงว่า ความรุนแรงไม่ว่าจะเกิดจากฝ่ายใด ล้วนสร้างความสูญเสียให้กับประชาชนทั้งสิ้น

บทเรียนจากเหตุการณ์ตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา คือการตระหนักว่าชีวิตของผู้บริสุทธิ์ทุกคนมีคุณค่าเท่าเทียมกัน การประณามความรุนแรงต้องกระทำอย่างเสมอภาค และการเรียกร้องความยุติธรรมต้องไม่เลือกข้างตามอุดมการณ์ทางการเมืองหรือความเชื่อใด ๆ หากสังคมสามารถยืนอยู่บนหลักการดังกล่าวได้ การพูดคุยเพื่อสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพซึ่งกันและกันก็จะมีโอกาสเกิดขึ้นได้มากขึ้น

ท้ายที่สุด สิ่งที่ประชาชนในพื้นที่ต้องการมากที่สุดอาจไม่ใช่การถกเถียงทางการเมืองหรือการแข่งขันทางวาทกรรม แต่คือความสงบสุข ความปลอดภัย และอนาคตที่ปราศจากความหวาดกลัว การมุ่งเน้นที่การยุติความรุนแรงทุกรูปแบบ และให้ความสำคัญกับผู้ได้รับผลกระทบอย่างแท้จริง จึงเป็นหนทางสำคัญที่จะนำไปสู่สันติภาพที่ยั่งยืนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อไป.