ซากาต คืออะไร มีกี่ชนิด มีวัตถุประสงค์อะไร และใครมีสิทธิ์ได้รับ

ซากาต คืออะไร มีกี่ชนิด มีวัตถุประสงค์อะไร และใครมีสิทธิ์ได้รับ

ซากาต (زكاة) เป็นหนึ่งในหลักปฏิบัติสำคัญของศาสนาอิสลาม หรือที่เรียกว่า หลักศรัทธา 5 ประการของอิสลาม (Rukun Islam) ซึ่งกำหนดให้มุสลิมที่มีทรัพย์สินถึงเกณฑ์ต้องจ่ายส่วนหนึ่งของทรัพย์สินเพื่อช่วยเหลือผู้ที่ขาดแคลนและเพื่อประโยชน์ของสังคมโดยรวม

คำว่า “ซากาต” ในภาษาอาหรับมีความหมายว่า

- การชำระให้บริสุทธิ์

- การเพิ่มพูน

- การทำให้เจริญงอกงาม

ดังนั้น ซากาตจึงหมายถึง การนำทรัพย์สินส่วนหนึ่งที่ศาสนากำหนด ออกไปช่วยเหลือผู้มีสิทธิ์รับ เพื่อชำระจิตใจและทรัพย์สินของผู้ให้ให้บริสุทธิ์

ความสำคัญของซากาตในอิสลาม

ในอิสลาม ซากาตไม่ใช่เพียงการบริจาคแบบสมัครใจ แต่เป็น หน้าที่ทางศาสนา (ฟัรฎู) สำหรับมุสลิมที่มีทรัพย์สินถึงเกณฑ์ที่กำหนด

อัลกุรอานได้กล่าวถึงคำสั่งให้ดำรงละหมาดและจ่ายซากาตไว้หลายแห่ง เช่น “และพวกเจ้าจงดำรงละหมาด และจงจ่ายซากาต”

ซากาตจึงเป็นระบบเศรษฐกิจและสังคมที่ช่วยสร้าง ความสมดุลระหว่างคนรวยกับคนยากจน ในสังคมมุสลิม

ซากาตมีกี่ชนิด

โดยทั่วไป ซากาตแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก

1. ซากาตฟิฏเราะห์ (Zakat Fitrah)

ซากาตฟิฏเราะห์ คือซากาตที่มุสลิมทุกคนต้องจ่ายในช่วงเดือนรอมฎอน เพื่อชำระข้อบกพร่องของการถือศีลอด

ลักษณะสำคัญ

- จ่ายในช่วงปลายเดือนรอมฎอน

- ต้องจ่ายก่อนละหมาดวันตรุษอีดิ้ลฟิตรี

- สามารถจ่ายแทนสมาชิกในครอบครัวได้ เช่น ภรรยา ลูก

- ปริมาณโดยทั่วไปเทียบเท่าข้าวสารประมาณ 2.5 – 3 กิโลกรัม หรือมูลค่าเทียบเท่า

วัตถุประสงค์

- ชำระความบกพร่องจากการถือศีลอด

- ให้คนยากจนมีอาหารในวันอีดิ้ลฟิตรี

- ทำให้ทุกคนในสังคมได้ร่วมเฉลิมฉลองวันรายอ

2. ซากาตทรัพย์สิน (Zakat Mal)

ซากาตทรัพย์สิน คือซากาตที่ต้องจ่ายจากทรัพย์สินที่มีครบตามเงื่อนไขของศาสนา

ตัวอย่างทรัพย์สินที่ต้องจ่ายซากาต

- เงินสด

- ทองคำ / เงิน

- ธุรกิจการค้า

- ปศุสัตว์

- ผลผลิตทางการเกษตร

- ทรัพย์สินเพื่อการลงทุน

โดยทั่วไปอัตราซากาตทรัพย์สินคือ 2.5% ของทรัพย์สินที่ถึงเกณฑ์ (นิศอบ) และถือครองครบ 1 ปี

วัตถุประสงค์ของซากาต

ซากาตไม่ได้มีเป้าหมายเพียงการช่วยเหลือคนจน แต่มีวัตถุประสงค์หลายประการ เช่น

1. ชำระจิตใจของผู้ให้ ให้พ้นจากความตระหนี่

2. ช่วยเหลือผู้ยากไร้ ในสังคม

3. ลดช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน

4. สร้างความรักและความสามัคคีในสังคม

5. ทำให้ทรัพย์สินเกิดความจำเริญ (บะเราะกัต)

6. สร้างระบบเศรษฐกิจที่มีความยุติธรรม

ซากาตจึงถือเป็น ระบบสวัสดิการสังคมของอิสลาม

ซากาตแจกจ่ายตอนไหน

ช่วงเวลาการแจกจ่ายซากาตขึ้นอยู่กับประเภทของซากาต

ซากาตฟิฏเราะห์

- เริ่มจ่ายได้ในช่วงปลายเดือนรอมฎอน

- เวลาที่ดีที่สุดคือ ก่อนละหมาดวันอีดิ้ลฟิตรี

ซากาตทรัพย์สิน

- จ่ายเมื่อทรัพย์สินถึงเกณฑ์นิศอบ

- และถือครองครบ 1 ปีฮิจเราะห์

บางคนเลือกจ่ายในเดือนรอมฎอน เพราะเชื่อว่าจะได้รับผลบุญมากขึ้น

ใครมีสิทธิ์ได้รับซากาต

อัลกุรอานกำหนดผู้มีสิทธิ์รับซากาตไว้ 8 กลุ่ม ได้แก่

1. คนยากจน (ฟะกีร) – ไม่มีทรัพย์พอเลี้ยงชีพ

2. คนขัดสน (มิสกีน) – มีรายได้แต่ไม่เพียงพอ

3. เจ้าหน้าที่จัดการซากาต – ผู้ดูแลและจัดสรรซากาต

4. ผู้ที่ต้องการให้หัวใจเอนเอียงสู่อิสลาม

5. การไถ่ทาสหรือปลดปล่อยผู้ถูกกดขี่

6. ผู้มีหนี้สินที่ไม่สามารถชำระได้

7. การใช้ในหนทางของอัลลอฮ์ เช่น งานศาสนาและประโยชน์ส่วนรวม

8. ผู้เดินทางที่ขาดแคลน

ทั้ง 8 กลุ่มนี้เรียกว่า อัศนาฟ (Asnaf)

ซากาตเป็นระบบที่สำคัญในศาสนาอิสลาม ซึ่งมีทั้งมิติทางศาสนา เศรษฐกิจ และสังคม มุสลิมที่มีทรัพย์สินถึงเกณฑ์ต้องจ่ายซากาต เพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้และสร้างความสมดุลในสังคม

ซากาตมี 2 ประเภทหลัก คือ ซากาตฟิฏเราะห์ และ ซากาตทรัพย์สิน โดยมีผู้มีสิทธิ์รับซากาตทั้งหมด 8 กลุ่ม ตามที่อัลกุรอานกำหนดไว้

เมื่อมุสลิมปฏิบัติตามหลักซากาตอย่างถูกต้อง ไม่เพียงแต่ช่วยเหลือผู้ขาดแคลน แต่ยังทำให้สังคมเกิด ความเมตตา ความยุติธรรม และความสามัคคี ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของสังคมอิสลาม